U jajačkoj opštini ima više od 357 stećaka na 31 nekropoli

Nekropole stećaka u Jajcu datiraju se u period XIV. ili XV. stoljeća. Po najnovijoj evidenciji, broj stećaka na cijeloj jajačkoj opštini iznosi više od 357, na 31 nekropoli.

1. Kraljev grob

Usamljeni stećak pod imenom Kraljev grob, nalazi se u Zastinju kod Jajca i u njemu je prema predanju sahranjen posljednji bosanski kralj 1463. godine. Zajedno sa kosturom iskopanom ispod stećka, a koji se nalazi u Franjevačkom samostanu u Jajcu proglašen je za nacionalni spomenik Bosne i Hercegovine.

2. Nekropola sa stećcima u Vincu

O naselju Vinac nema mnogo historijskih podataka. Prvi put se spominje u historijskim izvorima 1453. godine. Nalazi se oko 13 km južno od Jajca. U Vincu se nalazi stari grad smješten na stijeni nadmorske visine oko 500 m, koja se strmo ruši grebenima u dolinu, uz desnu obalu rijeke Vrbas. Zbog tih stjenovitih grebena Vrbas u velikom meandru okružuje grad sa tri strane. U okolini naselja nalaze se tri manje nekropole sa stećcima. Na lokalitetu Kamenica smještena je nekropola sa vidljivih 38 stećaka sanduci, sljemenjaci i stećci amorfnog oblika. Nekropola je smještena na kosini, te stećci klize. Slabo su obrađeni i očuvani, postavljeni su po oba glavna pravca. Ukrasi na stećcima nisu evidentirani. Nekropola je Nacionalni spomenik Bosne i Hercegovine.

3. Nekropola Potkriž u mjestu Divičani

Na lokalitetu Potkriž u mjestu Divičani 2015. god. obavljena su arheološka istraživanja pod vodstvom Dubravka Lovrenovića i Edin Bujaka. Ova nekropola broji preko 50 stećaka. Prosječna dužina stećaka je 1.7 metara, a širina 1.5. Najveći stećak u ovoj nekropoli je 2.1 metara dužine. Pronađeno je sedam grobova i jedan od najljepših srednjovjekovnih sarkofaga.

4. Nekropola stećaka Katica

Nalazi se pored katoličke crkve u naselju Bistrica, jedni su od najljepših stećaka u Jajcu. Na lokalitetu je evidentirano 27 stećaka. Od toga je prisutno 13 sljemenjaka, 12 sanduka i 2 ploče. Na jednom stećku nalazi se ukras u vidu polumjeseca, na nekoliko stećaka vidljivi su ukrasi pravougaonih i polukružnih niša. Obično su ukrašeni srednjovjekovnim simbolima koji su uklesani kao plitki ili rjeđe ulegnuti reljef. Nekropola je Nacionalni spomenik Bosne i Hercegovine i ujedno 30. spomenik u Jajcu.

5. Ostale nekropole

  • Nekropola na Gornjem Bešpelju
  • Nekropola na Donjem Bešpelju
  • Nekropola u Kuprešanima
  • Nekropola Križevci u Lupnici na Greblju
  • Stećci u Zdaljevcu
  • Stećci u Prudima
  • Nekropola u Podlipcima