U Centru za kulturu održana je javna diskusija o nacrtu Studije uticaja na životnu sredinu za planiranu hidroelektranu “Buk Bijela” na rijeci Drini kod Foče, u organizaciji Fondacije Atelje za društvene promjene – ACT, uz podršku Bosanske akademije nauka i umjetnosti.
Iako je riječ o projektu koji već decenijama izaziva ozbiljne kontroverze i zabrinutost stručne javnosti, događaju je prisustvovalo tek dvadesetak građana, što su organizatori i akademici ocijenili kao zabrinjavajući pokazatelj društvene pasivnosti.
Akademik prof. dr. Muriz Spahić na početku diskusije izrazio je razočaranje slabim odzivom, naglasivši da se radi o “krucijalnom pitanju za Goraždane” koje direktno utiče na njihovu sigurnost i budućnost.
Stručnjaci su tokom rasprave upozorili na brojne nedostatke Studije uticaja, posebno ističući da planirani režim rada hidroelektrane može dovesti do dodatnih oscilacija vodostaja Drine, čak i do 66 centimetara, što bi značajno povećalo rizik od poplava i dodatno destabilizovalo već osjetljiv vodni režim u ovom području.
Podsjećeno je da Goražde već trpi posljedice rada hidroenergetskih sistema uzvodno i nizvodno, uključujući HE “Višegrad” i akumulacije na Pivi, te da je grad već ranije bio pogođen katastrofalnim poplavama.
Posebno je naglašeno da Studija ne sadrži adekvatna rješenja u pogledu hidroklimatskog monitoringa i upravljanja vodnim sistemom, što stručnjaci smatraju jednim od ključnih propusta.
Upozoreno je i na ugroženost biodiverziteta doline Drine, uz podsjećanje da je više od 160 evropskih naučnika već potpisalo peticiju kojom se traži nova, nezavisna i sveobuhvatna studija uticaja.
Nakon javne diskusije, Fondacija Atelje za društvene promjene – ACT iznijela je svoj stav o rezultatima analize Studije uticaja:
„Iako je postojala nada da će buduća hidroakumulacija HE Buk Bijela ublažiti ranije greške u upravljanju vodnim režimom, analiza Studije pokazala je upravo suprotno. Planirani vršni način rada ovog objekta doveo bi do dodatnih oscilacija vodostaja i protoka, za oko 66 centimetara. Time bi se postojeći problemi ne samo nastavili, već i multiplicirali. Eventualna podrška realizaciji projekta HE Buk Bijela može postojati samo ako ona postane dio rješenja, a ne nastavak problema, što bi, uzimajući u obzir tehničke karakteristike postojećeg projekta, definitivno bio slučaj. Stoga još jednom apelujemo da se pristupi izradi nove Studije uticaja na životnu sredinu za HE Buk Bijela, uz učešće domaćih i međunarodnih naučnika, u kojoj bi bili otklonjeni nedostaci postojeće te dati odgovori na ključna pitanja koja nisu razmatrana, poručili su.
Fondacija ACT je nakon događaja poručila da se projekat može razmatrati isključivo ako postane dio rješenja, a ne dodatni izvor problema, te pozvala na uključivanje lokalnog stanovništva i nezavisne naučne zajednice u proces odlučivanja.
Organizatori su na kraju upozorili da društvena šutnja i nedostatak građanskog angažmana u ovakvim pitanjima mogu imati dugoročne i ozbiljne posljedice po životnu sredinu i sigurnost zajednice.
(Jajce Online)
