Jugoslovenski uvid u trivijalni svijet televizije: Prije 40 godina počela “Dinastija”

Izraz “biti prikovan za male ekrane” s američkom sapunicom o dogodovštinama u naftaškoj porodici Carrington, zasjao je u punom kapacitetu na današnji dan 1981. godine, kada je na američkoj TV mreži ABC prikazana prva epizoda “Dinastije”.Teško da danas znamo nabrojati baš sve likove iz neke serije. Ipak, Blake, Krystle, Alexis, Steven i Amanda održali su se u našem kolektivnom sjećanju, jer su postali legende televizijske popularne kulture početkom osamdesetih, koji su nas ili naše roditelje vezali za naslonjače.

Iz sedmice u sedmicu iščekivale su se nove intrige naftaške porodice, u kojoj su moćni muškarci vješali dijamante na dekoltee impozantnih ljepotica, pa se na domaćem terenu na trenutak zaboravljala socijalistička realnost. U zadimljenim kancelarijama sjedile su radnice s frizurama, koje su kreirale po uzoru na plačljivu Lindu Evans i naočitu Catherine Oxenberg.

Ponedjeljkom u 9

“Dinastija” je jedna od najgledanijih američkih televizijskih sapunica, koja se emitirala od 1981. do 1989. godine na TV mreži ABC. Radnja serije je smještena u Denveru i prati život bogate porodice Carrington. Serija se u Jugoslaviji počela emitirati 1984. godine, a njena eksplozivna popularnost se pripisivala teškim okolnostima ekonomske krize i nestašicama koje su zadesile bivšu državu. Glamur je bio doslovno nepoznata i nepoželjna kategorija u socijalizmu, a “Dinastija” je među prvim serijama koje su jugoslovenskoj publici omogućile uvid u brutalnu raskoš američkog kapitalizma.

Svaka nova epizoda premijeru je imala ponedjeljkom u 21 sat, kada na ulicama nije bilo gotovo nikoga. Svjetlucali su ekrani u malim jednosobnim i dvosobnim stanovima, skandalizirajući tadašnje gledatelje temama koje su pravile televizijske presedane. U seriji se prvi put progovorilo o plastičnoj hirurgiji i homoseksualnosti, a “Dinastija” je bila i ostala jedina sapunica koja je osvojila Zlatni globus. Tema homoseksualnosti i Stevenov “izlazak iz ormara” odjeknuli su u Jugoslaviji te su dobili domaći televizijski odgovor u vidu “Žikine dinastije”.

Pored homoseksualizma, domaćoj publici je bilo jednako nevjerovatno da neko na posao može ići helikopterom i služiti se privatnim avionom. Raskošne vile s desecima spavaćih soba i kupatila istovremeno su frustrirale i fascinirale radničke porodice. “Dinastija” je slovila za seriju namijenjenu ženskoj publici, ali su s jednakim interesom u kuću Carringtonovih zavirivali i muškarci.

“Dinastija” je otvorila vrata mnogim kasnijim projektima, poput “Santa Barbare” ili “Povratka u Eden”, koji će milionski auditorijum privlačiti spletkama, raskošnim enterijerima i odjećom koju si uglavnom niko od gledatelja nije mogao priuštiti. Po nekim procjenama, svake sedmice premijernu epizodu je pratilo približno 150 miliona kućanstava širom svijeta.

Jedno od dodatnih oduševljenja u Jugoslaviji izazvala je pojava Catherine Oxenberg, glumice koja potiče iz jugoslovenske kraljevske porodice. Ona je kći Howarda Oxenberga i princeze Jelisavete Karađorđević, pa je u bivšoj državi kreirala posebnu emotivnu vezu s publikom.

Devet sezona i 220 epizoda su doslovno osvojile svijet, a mnogi misle da se to dogodilo sa Spellingovom serijom upravo zbog pojave zločeste Alexis u priči, bivše Blakove supruge, koja je generirala radnju i bila pravi “trouble maker”. Uloga podle Alexis je prvobitno nuđena Elizabeth Taylor i Raquel Welch, koje nisu imale poseban interes za nastupanje u televizijskim sapunicama, pa je izbor na kraju pao na Britanku Joan Collins. Supruga holivudskog producenta Aarona Spellinga u tom periodu je čitala roman “Kučka” Jackie Collins, pa je došla na ideju da se sestri spisateljice, Joan, ponudi saradnja.

I oko glavnog glumca Johna Forsythea su se lomila koplja. Uloga Blakea Carringtona je bila napisana za ljepuškastog Georgea Popparda (“Doručak kod Tiffanyja”), ali je naposlijetku pripala starijem glumcu, što se ispostavilo kao pun pogodak. Lik je bio zamišljen kao moralni uzor, žrtva manipulacije zanosne Alexis, ali je zapravo bio homofob koji je vlastitom sinu rekao da se mišljenje muškarca koji dodiruje drugog muškarca – ne računa. Iako je otvorila kontroverznu temu homoseksualizma i obratila se pripadnicima ove populacije, serija je ostala pri principima američkog mačizma i premisi da pravi muškarac, bogat i uspješan, mora biti heteroseksualan.

Serija je prvobitno trebala nositi naziv “Nafta” (“Oil”), temeljena na velikoj naftnoj krizi krajem sedamdesetih godina. “Dinastija” je bila i neka vrsta odgovora na seriju “Dallas”, koja je bila nešto manje atraktivna u smislu glamura i ženskih antagonizama. A ako ste se pitali otkud odurni trend širokih naramenica, podsjećamo vas da je velika inspiracija kostimografu “Dinastije” Nolanu Milleru bila moda četrdesetih.

Snimanje serije je bilo turbulentno zbog rastućeg straha od HIV-a i činjenice da je Rock Hudson igrao ljubavnika Linde Evans u nekoliko epizoda. Kada je preminuo 1985. godine od tada nove i široj javnosti relativno nepoznate bolesti, produkcija je izdala preporuke da se ne snimaju scene ljubljenja i razmjene sline s homoseksualcima, narkomanima koji koriste igle te hemofiličarima.

Trideset godina nakon prestanka emitiranja serije, tačnije 2017. godine osvanula je inačica “Dinastije”, mladalačka verzija bogataša, koja baštini postavke originalne priče, ali nije postigla bogzna kakvo oduševljenje publike.

Prepoznatljiva melodija iz špice koja je snimljena iz zraka i zavojite linije na ekranu koje su ispisivale naslov serije zasigurno su regresivni momenat svih onih koji su osamdesetih na televizijskim ekranima tražili utočište od praznih polica u supermarketima i vožnje po principu par-nepar, iako je život po mišljenju mnogih tada bio puno bolji. Znate i vi redom nabrojati glavne likove “Dinastije”. Blake, Krystle, Aleksis, Amanda i Steven, zar ne? A da, i Sammy Jo…

 

 

(Klix)