Dvanaest građevina koje prikazuju veličanstvenu afričku arhitekturu

Egipatske piramide priznate su širom svijeta, ali veliki dio afričke arhitekture ostaje nepoznat, a to arhitekti Adil Dalbai i Livingstone Mukasa žele promjeniti.

Oni su dio tima koji je nedavno objavio Arhitektonski vodič za podsaharsku Afriku. Njihovo detaljno proučavanje obuhvaća građevine iz ranijih razdoblja, kolonijalnog razdoblja – poput nedavno obnovljene željezničke stanice izgrađene u glavnom gradu Senegala, Dakara, 1910. godine – do modernijih remek-djela.

U nastavku donosimo 12 veličanstvenih građevina u Africi.

Grobnica Kasubi iz 1882. godine u Ugandi

Kraljevski kompleks u Kasubiju, koji pokriva hektare poljoprivrednog zemljišta u glavnom gradu Ugande, a u grobnici je sahranjen monarha Bugandskog kraljevstva. Građena je pretežno od drveta i drugih organskih materijala. Unutrašnjost je dizajnirana tako da replicira svetu šumu i ima 52 kružna prstena koji predstavljaju svaki od 52 klana Bugande.

Grobnica Kasabui (Foto: Sebastien Moriset)
Grobnica Kasabui (Foto: Sebastien Moriset)

Mukasa, rođen u Ugandi, prvi put je posjetio grobnice sa 10 godina.

“Bilo je zapanjujuće, ne samo njegova veličina, već i čitava veličina objekta. Sagrađena je krajem 19. stoljeća prije uvođenja modernih materijala, koristeći tradicionalne vjekovne metode”, kazao je.

Tržnica Lideta u Etiopiji

Ovaj trgovački centar izgrađen je 2017. godine u glavnom gradu Etiopije.

Tržnica Lideta u Etiopiji (Foto: Gonzalo Guajardo)
Tržnica Lideta u Etiopiji (Foto: Gonzalo Guajardo)

Razmatrani dizajn uključuje perforiranu fasadu koja kontrolira protok prirodne svjetlosti i ventilacije unutar nje. Štaviše, izrezani uzorak koji ukrašava blistavu bijelu fasadu zgrade imitira tradicionalnu etiopsku tkaninu.

Kompleks Hikma u Nigeru

Osnivačica arhitektonskog studija “Atelier Masōmī” Mariam Kamara sarađivala je s Yasamanom Esmailijem iz studija Chahar na obnovi bivše džamije Hausa koja je propala, dodajući joj društveni prostor i biblioteku.

Kompleks Hikma u Nigeru (Foto: James Wang)
Kompleks Hikma u Nigeru (Foto: James Wang)

Opeke od komprimirane zemlje čine većinu građevine sa materijalima koji se uglavnom nabavljali unutar 5 km od lokacije u selu Dandaji. Projekt je posebno impresivan zbog besprijekornog spoja starog i novog.

“To je očigledno savremena zgrada koja je duboko ukorijenjena u nigerskoj tradiciji. Ne samo u kulturnom, već i u tehničkom smislu jer se oslanja na stare tradicionalne građevinske tehnike i materijale”, rekla je.

Centar Maropeng u Južna Afrika

Centar Maropeng u Južnoj Africi poznat kao Kolijevka svjetske baštine čovječanstva je vrhunski centar osmišljen da pomogne ljudima da nauče o ranom razvoju modernog čovjeka.

Centar Maropeng u Južna Afrika (Foto: GAPP Architect)
Centar Maropeng u Južna Afrika (Foto: GAPP Architect)

Ovu ikoničnu strukturu dizajnirale su južnoafričke firme GAPP Architects i MMA Studio. Sama zgrada podsjeća na grobni humak koji se uzdiže iz zemlje u dizajnu koji izgleda doista integriran s prirodom.

Piramide u Meroeu u Sudan

Najstariji zapis u vodiču su ove stepenaste piramide, koje datiraju 3.000 godina prije nove ere, a nalaze se oko 200 km od glavnog grada Sudana.

Piramide u Mereu, Sudan (Foto: Valerian Guillot)
Piramide u Mereu, Sudan (Foto: Valerian Guillot)

Ovo mjesto s UNESCO-ve liste svjetske baštine nekada je bilo prijestolnica drevnog Kushite carstva, a iskopavanja su otkrila ostatke palača, hramova i kraljevskih kupatila. Ove piramide izgrađene su blokovima od pješčenjaka, dok su u unutrašnjosti urezani složeni reljefi.

Kuće Basotho u Lesotu

Kuće Basotho u Lesotu izgrađena je od zemljane cigle i gipsa, a obojena je u tradicionalne boje crvenog okera kako bi simbolizirala krv plodnosti i žrtvovanja, bijela da predstavlja čistoću i mir, a crna da se odnosi na pretke i obećanje kiše simbolizirano oblacima.

Kuće Basotho u Lesotu (Foto: Gary Van Wyk)
Kuće Basotho u Lesotu (Foto: Gary Van Wyk)

“Basotho kuće su me oduvijek zanimale po tome što se ističu u pejzažu – upotrebom boja i upotrebom geometrijskih oblika. Uvijek mi je bilo zanimljivo da će ljudi koristiti ono što je oko njih da pretvore rudimentarnu strukturu u umjetničko djelo”, kaže Mukasa.

Biblioteka Kenneth Dike u Nigeriji

Zgradu su dizajnirali Maxwell Fry i Jane Drew, koji su bili pioniri modernog pokreta u Engleskoj. Biblioteka je dio kampusa Univerziteta u Ibadanu – koji su osnovale britanske kolonijalne vlasti 1948. godine i postala je utjecajan model za arhitekturu osjetljivu na klimu.

Biblioteka Kenneth Dike u Nigeriji (Foto: Iain Jackson)
Biblioteka Kenneth Dike u Nigeriji (Foto: Iain Jackson)

Velika džamija Djenne u Maliju

Velika džamija najveća je zemljana građevina na svijetu. Džamija je simbol grada Djenne, koji je kao trgovačko središte cvjetao između 800. i 1250. godine.

Glatki isklesani zidovi zgrade izgrađeni su od opečene suncem opeke, pijeska i maltera na bazi zemlje i sloja gipsa.

Svake godine stanovnici grada zajednički ponovo maltaju džamiju tokom jednodnevnog događaja poznatog pod imenom Crepissage de la Grand Mosquee (maltanje Velike džamije).

Palata cara Fasilida u Etiopiji

Ova palača nalazi se u Gondaru, gradu na sjeveru Etiopije. Plača se nalazi unutar utvrđenog kompleksa poznatog kao “Fasil Ghebbi”.

Palata cara Fasilida u Etiopiji (Foto: Heide Ludger)
Palata cara Fasilida u Etiopiji (Foto: Heide Ludger)

Mjesto uključuje 20 palača, kraljevskih zgrada, bogato ukrašenih crkava, manastira i jedinstvenih građevina.

Na dizajn ovih zgrada utjecao je barokni stil koji su u Gondar donijeli isusovački misionari.

Dominikanska kapela u Nigeriji

Umjetnik Demas Nwoko spaja skulpturalne elemente i modernost s nigerijskim narodnim stilom arhitekture u ovoj ponovo zamišljenoj dominikanskoj kapeli u Ibadanu.

Dominikanska kapela u Nigeriji (Foto: Andrew Moore)
Dominikanska kapela u Nigeriji (Foto: Andrew Moore)

Konstrukcija uključuje značajke poput rezbarenih drvenih stupova i složene metalne konstrukcije na ogradama i vratima.

Mukasa kaže da je to označilo radikalni prekid od modernističkog pokreta koji se učvrstio na afričkom kontinentu do izražajnog sredstva koje je “domaće i izvedeno iz lokalne kulture”.

Velika džamija u Beninu

Ova džamija u glavnom gradu Benina, upečatljiv je primjer afro-brazilske arhitekture izgrađene u stilu crkava iz 17. i 18. stoljeća u sjeveroistočnoj brazilskoj državi Bahia. Objekat jarko žute, smeđe, zelene i plave boje podsjeća na tradicionalnu arhitekturu Bahije.

Velika džamija u Beninu (Foto: Abid Dalabai)
Velika džamija u Beninu (Foto: Abid Dalabai)

Uz zapadnoafričku obalu, to je jedna od mnogih afro-brazilskih džamija koje su izgrađene početkom 20. stoljeća povratnicima potomaka oslobođenih robova.

“Prikazuje mnoge slojeve koji su specifični za arhitektonsko naslijeđe zapadne Afrike – interkontinentalne veze između Evrope, Južne Amerike i zapadnoafričke obale u Beninskom zaljevu u vrijeme kada je bilo mnogo razmjena”, kaže Dalbai.

Istraživački centar Mapungubwe u Južnoj Africi

Smješten u stjenovitom pejzažu unutar Nacionalnog parka Mapungubwe, ovaj centar osvojio je južnoafričkog arhitektu Petera Richa za nagradu Svjetska zgrada godine 2009. na Svjetskom festivalu arhitekture.

(Foto: Peter Rich Architects)
(Foto: Peter Rich Architects)

Slavni dizajn izgrađen je davno zaboravljenom tehnikom zasvođenja koju su zidari iz sjeverne Afrike donijeli u Kataloniju, a koju su koristili arhitekti poput Antonija Gaudija.