„Bosna i Hercegovina je zemlja bogata šumama – više od 63% njene teritorije pokriveno je šumama i šumskim zemljištem, što je svrstava među vodeće zemlje u Evropi. Iako su naše šume još uvijek relativno sačuvane, klimatski ekstremi poput suša, toplotnih valova i šumskih požara već uzrokuju vidljive promjene, uključujući sušenje pojedinih vrsta, među kojima je posebno ugrožena smrča“, istakao je prof. dr. Besim Balić.
Ovo je rečeno na današnjem javnom predavanju „Šume kao multifunkcionalni prirodni resurs u uslovima klimatskih promjena: stanje i perspektive u Bosni i Hercegovini u globalnom kontekstu“, održanom u Akademiji nauka i umjetnosti Bosne i Hercegovine u organizaciji Odjeljenja prirodnih i matematičkih nauka – Odbora za prirodne resurse i u suorganizaciji sa Šumarskim fakultetom Univerziteta u Sarajevu (Katedra za uređivanje šuma i urbanog zelenila). Predavanje je moderirao akademik Vladimir Beus, koji je još jednom podcrtao da su šume jedan od ključnih regulatora klime – kroz proces fotosinteze apsorbuju karbon dioksid, a oslobađaju kisik, doprinoseći stabilizaciji temperature i kvaliteti zraka.
U okviru predavanja naglašeno je da klimatske promjene sve intenzivnije utiču na stabilnost, produktivnost i zdravstveno stanje šumskih ekosistema, čime se dovodi u pitanje njihove ključne ekološke, društvene i ekonomske funkcije. Posebno su istaknuti rizici povezani s učestalošću suša, požara i napada štetočina, koji dodatno ubrzavaju degradaciju šuma.
„Struka mora preći sa tradicionalnog na adaptivno gospodarenje šumama kako bi se povećala njihova otpornost na klimatske promjene“, smatra prof. dr. Balić, ukazujući i na potrebu sistemskog pristupa upravljanju šumskim resursima.
Kao jedan od značajnih izazova istaknuto je i odsustvo jedinstvenog zakonskog okvira u Federaciji Bosne i Hercegovine, kao i fragmentiran sistem upravljanja šumama po kantonima, što otežava njihovu efikasnu zaštitu i dugoročno planiranje.
U kontekstu obilježavanja Svjetskog dana šuma (21. mart), čija je ovogodišnja tema „Šume i ekonomija“, istaknuto je da šume predstavljaju ne samo prirodni, već i važan ekonomski resurs. Pored proizvodne funkcije, one imaju ključnu ulogu u očuvanju biodiverziteta, regulaciji vodnih tokova i unapređenju kvaliteta života.
Tokom predavanja predstavljeni su i relevantni podaci o stanju šuma u Bosni i Hercegovini, uključujući rezultate nacionalne inventure šuma, uz identifikaciju ključnih izazova i smjernica za njihovo održivo upravljanje u budućnosti.
