Kašalj kao najučestaliji simptom u ambulantama

Piše: Denis Zjajo, doktor medicine u JZU “Dom zdravlja” Jajce

U ovo doba godine mnogi od nas kašlju, najčešće zbog virusnih infekcija. A kako to baš zna da bude iscrpljujuće, ne kaže se bez razloga da je neko „dosadan kao kašalj“

Kašalj nije bolest, već simptom koji ukazuje na neki problem. Kašalj predstavlja refleksnu radnju koja se javlja stimulacijom receptora inahliarnim, aspiriranim ili endogenim supstancama. Najosjetljiviji za kašalj su larinks, karina traheje, te mjesta grananja bronha.

To je zaštitni mehanizam koji ima zadatak da odstrani mukus, štetne čestice, te patogene organizme iz dišnih puteva. Zbog toga se kašalj javlja kao simptom mnogih respiratornih bolesti.

To je 5. po redu najčešći simptom koji navodi na odlazak doktoru.

Možemo ga podijeliti na akutni i hronični kašalj. Akutni kašalj traje manje od 3 sedmice, uglavnom je uzrokovan virusnim upalama gornjih respiratornih puteva, rjeđe bakterijskim. Postviralni kašalj može trajati od 3-8 sedmica. Hronični kašalj traje duže od 8 sedmica.

Najčešći uzroci akutnog kašlja su: infekcije gornjeg dišnog aparata (uključujući akutni bronhitis), postnazalni iscjedak, pogoršanje HOBP-a, pneumonije…

Najčešći uzroci hroničnog kašlja su: hronični bronhitis, postnazalni iscjedak, posljedice infekcije dišnih puteva…

Kašalj ima nekoliko funkcija. Najčešće je indikator postojeće bolesti, ali i važan odbrambeni mehanizam za “čišćenje” disajnih puteva. Međutim, ukoliko postane neefektivan, ekscesivan ili perzistentan, može u velikoj meri nepovoljno uticati na kvalitet života pacijenata i dovesti do komplikacija.

Ako pogledamo uzrast pacijenata, najčešći uzroci kašlja kod odraslih osoba (kada se izuzme pušenje cigareta) su: prehlada (nazeb, common cold), sindrom slivanja sekreta niz zadnji zid ždrijela, astma, gastroezofagealna refluksna bolest – GERD, hronični bronhitis, bronhiektazije, kašalj poslije infekcija, karcinom bronha, kašalj indukovan primjenom ACE inhibitora, psihogeni kašalj, hronično intersticijalno pulmonalno oboljenje. Sa druge strane, najčešći uzroci kod djece su: astma, infekcije gornjih i donjih disajnih puteva, GERD, kongenitalne anomalije, srčana oboljenja, aspiracija stranih tijela i zagađenost okoline.




Trajanje i procjena dužine

Kašalj je kratkotrajan i prolazan nakon virusnih infekcija gornjih disajnih puteva, dok je perzistentan kašalj udružen sa velikim brojem oboljenja i stanja, kao što su bronhijalna astma, rino-sinuzitis i gastroezofagealna refluksna bolest – GERD. Njihovim liječenjem može se značajno smanjiti pridruženi kašalj.


Liječenje

Liječenje uglavnom treba započeti sa toplim napicima (čajevi od bijelog sljeza, lovora, đumbira…) i ležanjem da bi se spriječila dehidracija te da bi sluz sazrela za iskašljavanje. Sirupi koji se prodaju bez recepta mogu ublažiti kašalj i olakšati iskašljavanje ali sasvim sigurno ne mogu ubrzati oporavak pacijenta.

Specifična terapija kašlja podrazumjeva eradikaciju njegovog uzroka (npr. infekcije), dok nespecifična terapija obuhvata primjenu antitusika, tj. simptomatsku terapiju. Po pravilu, antitusicima se liječi samo neproduktivan (“suhi”) kašalj, koji smeta pacijentima ili može da dovede do komplikacija, dok se kod produktivnog (“vlažnog”) kašlja uglavnom primjenjuju ekspektoransi i sekretolitici (acetilcistein, karbocistein, ambroksol hlorid, bromheksin).

 

 

 

(Jajce Online)